W ostatnim czasie w naszej społeczności parafialnej i szkolnej związanej z kościołem w Ens oraz szkołą w Luttelgeest wyłoniły się pewne kwestie które domagają się wyjaśnienia; chodzi o zachowanie charakteru szkoły i jej przyszłość; warto w tym celu spojrzeć najpierw na dziesięcioletnią już historię Polskiej Szkoły Sobotniej (PSS) powstałej w środowisku rodziców związanych z duszpasterstwem polskim w Groningen a następnie w Luttelgeest (Noordoostpolder).

Statut tejże szkoły (obejmującej obie wspomniane wyżej placówki) napisany w r. 2016 przez panią Ewę Krzykowską, pełniącą od początku obowiązki jej dyrektora, został zatwierdzony przez ówczesnego duszpasterza polonijnego na tym terenie. ks. Józefa Okonka; znajdziemy w nim następujące ważne sformułowania które od początku określały charakter szkoły i jej cele wychowawcze; oto wybrane cytaty z tego dokumentu:

a) Historia powstania szkoły;
Polska Sobotnia Szkoła jest społeczną inicjatywą rodziców należących do Polskiej Misji Katolickiej

b) Cel szkoły: (…) oferta jest skierowana do rodziców dzieci mieszkających w Holandii w obszarze działalności Polskiej Misji Katolickiej (…)

c) Rozdział 1; Postanowienia ogólne;

&2. pkt.1. PSS przy PMK Groningen posiada status „szkoły katolickiej”

pkt 3. w przypadku likwidacji w/w szkoły wszelkie sprawy finansowe stają się wyłączną domeną Polskiej Misji Katolickiej na terenie której prowadziła działalność PSS przy PMK Groningen (…)

d) Rozdział 5. Organy PSS przy PMK Groningen i ich zadania;

& 7. Organami PSS przy PMK Groningen są:
– Zarząd PSS przy PMK Groningen
– Rada Pedagogiczna
– Rada Rodziców

& 8. pkt. 2. W skład Zarządu PSS przy PMK wchodzą:

– Przewodniczący – Proboszcz Polskiej Misji katolickiej na terenie której powołana jest szkoła
– Dyrektor PSS przy PMK

– Sekretarz – przedstawiciel rodziców

pkt. 3. Zarząd zarządza wewnętrznymi sprawami szkoły, w szczególności:

– opiniuje i dokonuje zmian statutu szkoły (…)

Obejmując urząd proboszcza Rzymskokatolickiej Parafii Polskiej pw. bł. ks. M. Sopoćki, która w sposób na nowo zorganizowany kontynuuje dzieło Polskiej Misji Katolickiej (PMK), zapoznałem się z przedstawionym mi przez p. dyrektor szkoły statutem i przyjąłem go z uszanowaniem, nie wprowadzałem więc żadnych zmian i nie ingerowałem w bieżącą pracę dydaktyczną szkoły. Dałem przez to wyraz szacunku dla wszystkich zaangażowanych w to dzieło wcześniej i obecnie, zająłem stanowisko katechety zarówno w Luttelgeest jak i Groningen dostosowując się do planu zajęć. Stan ten trwał trzy lata i pozwolił mi zebrać doświadczenie zarówno na drodze własnych obserwacji jak też opinii nauczycieli oraz rodziców, także tych którzy już nie są czynni w szkole, choć angażowali się w nią wcześniej. Doszedłem do przekonania, że moim podstawowym obowiązkiem jako statutowego przewodniczącego jej zarządu, jest dbałość o katolicki charakter Polskiej Szkoły Sobotniej zgodnie z jej pierwotnym charakterem; składa się na to zachowanie ścisłego związku Parafii Polskiej oraz Polskiej Szkoły Sobotniej tak jak zostało to wyrażone w statucie szkoły; ta szkoła nie powstałaby i nie rozwinęła się bez ludzkiego zaplecza i środowiska parafii polskiej; świadomość tego stanu rzeczy legła u podstaw szkoły i powinna być zachowana również dzisiaj jeśli mamy mówić o kontynuacji tego dzieła; konkretnie należy zwrócić uwagę na sprawę podstawową:

odniesienie szkoły do parafii pozostaje fundamentalne z kilku powodów

– osobowości prawnej którą szkole zapewnia parafia, ponieważ sama taką osobowość posiada, zarówno wobec czynników kościelnych jak i państwowych, zgodnie z ustawą regulującą wzajemny stosunek stron; dlatego też parafia m.in. użycza swojej szkole własnego rachunku bankowego (subkonto) jak też numeru KvK niezbędnych do przejrzystych rozliczeń finansowych i pozyskiwania funduszy zewnętrznych na działalność szkolną;

– pozyskiwania do współpracy w szkole osób rekrutujących się z szeroko rozumianego środowiska parafialnego i podzielających jego stosunek do wiary chrześcijańskiej z uwzględnieniem nauki kościoła katolickiego; w ten sposób rodzice zyskują pewność, że ich dzieciom przekazywana jest pełna zasada wiary chrześcijańskiej (co w Holandii w przypadku państwowych tzw. szkół chrześcijańskich wcale nie jest takie oczywiste)

– przy zachowaniu szerokiej autonomii szkoły w dziedzinie dydaktyki parafia zachowując kontrolę nad osobami które powołuje do pełnienia najważniejszych funkcji (dyrektor, sekretarz) zabezpiecza szkołę przed ewentualnym przejęciem jej do celów prywatnych i pozastatutowych; szkoła ma być wyrazem dążeń katolickiej społeczności polskiej w środowisku której powstała; w rozumieniu kościoła szkoła może posiadać status katolickiej tylko otrzymując formalne potwierdzenie od władz kościelnych: biskupa i występującego w jego imieniu proboszcza miejsca;

– cały proces dydaktyczny w szkole katolickiej ma być ukierunkowany na pogłębienie wiary chrześcijańskiej i bardziej świadomy udział w niedzielnej liturgii świętej; zajęcia katechetyczne nie są dodatkiem do programu ale wynikiem wewnętrznego charakteru szkoły, jej założeń i celów; wszystkie elementy składowe nauczania, jak wychowanie patriotyczne, nauka języka polskiego i pozostałych przedmiotów, zyskują w ten sposób najgłębszy możliwy fundament i motywację;
w ten sposób utrwala się sprawdzony w historii (zwłaszcza polskiej) system wychowawczy oparty na trzech zasadniczych filarach: rodzina – szkoła – kościół; rzeczywistości te mają się nawzajem uzupełniać a nie eliminować; w rozumieniu szkoły katolickiej rozwój szkoły następuje tylko na gruncie osobistego potwierdzenia wiary chrześcijańskiej jako fundamentu na którym te filary stoją; nawet kiedy w poszczególnych wypadkach zaangażowanie religijne jest mniejsze, każdy z korzystających ze szkoły powinien tę zasadę uszanować; jeśli zaś ukierunkowanie religijne szkoły powoduje u kogoś dyskomfort psychiczny musi sam sobie z tym dać radę bez przerzucania osobistego problemu na całość i bez dążeń separatystycznych; w ten sposób, w imię rzekomej tolerancji, szkoły katolickie zostały w Holandii skutecznie wyeliminowane, by zrobić miejsce ideologii laickiej (nawet przy zachowaniu katolickiej nazwy niektórych szkół); tymczasem wychowanie katolickie zmierza do ugruntowania postaw wiary w codziennym życiu i kładzie nacisk na liturgię („pamiętaj abyś dzień święty święcił”) a nie sprowadza religijności tylko do zachowania ludowych tradycji dekoracyjnych dotyczących ważniejszych świąt.

Powyższe zasady znalazły swój konkretny wyraz w statucie szkoły cytowanym powyżej; jest więc naturalnym fakt, że osoba proboszcza łączy w sobie funkcje przewodniczącego zarządów zarówno parafii jak i szkoły; w pierwszym wypadku powołuje kandydatów zarządu zatwierdzanych następnie dekretem biskupa na czteroletnią kadencję, w drugim mianuje bądź zatwierdza dyrektora szkoły zgłoszonego wnioskiem rodziców dzieci; funkcję reprezentacyjną ujętą w statucie szkoły proboszcz spełnia wobec czynników zewnętrznych, pozaszkolnych; natomiast wewnątrz szkoły nie może być pozbawiony bezpośredniego wpływu na nominację i działania dyrektora który z natury rzeczy musi mieć kontrolę nad sobą – w przypadku szkoły katolickiej ze strony kościoła; jest to punkt w dotychczasowym statucie szkolnym niezbyt jasno dopracowany; owszem, przewidziana prawem możliwość zawieszania przez proboszcza działalności poszczególnych organów szkolnych jest wyrazem tych właśnie jego kompetencji;

W tym kontekście wypada mi poinformować wszystkich o znamiennym incydencie jaki nastąpił podczas zajęć szkolnych dnia 13.12. ubiegłego roku, kiedy to zostałem poinformowany przez panią Ewę Krzykowską o powołaniu do istnienia fundacji „Polska Przystań”, która jakoby miała automatycznie przejąć dziedzictwo Polskiej Szkoły Sobotniej w jej dotychczasowym kształcie. Fundacja ta powstała bez mojej wiedzy i akceptacji, co z mocy prawa wyrażonego w statucie naszej szkoły, czyni nieważnym wszelkie próby jej przejęcia przez inicjatorów tegoż stowarzyszenia. De facto oznacza to ich wyjście ze struktur związanej z parafią polską szkoły w Luttelgeest i jest to fakt, który przyjąłem do wiadomości. Sam pozostaję w dotychczasowej szkole związanej z parafią i tylko w jej ramach (m.in. ze względów czasowych) przewiduję prowadzenie lekcji katechezy dzieci i młodzieży. Każdy obywatel ma prawo tworzyć nowe zrzeszenia, jednak jeśli z definicji stają one w opozycji do praw innych podmiotów, uzurpując sobie prawo do ich przejęcia, dopuszczają się bezprawia. Kuriozalnym jest fakt, że popełnia je osoba, która, jako dotychczasowy dyrektor naszej szkoły i autor jej statutu, doskonale zdaje sobie sprawę z tego wykroczenia. Dlatego byłem zmuszony zawiesić panią Ewę Krzykowska w pełnieniu funkcji dyrektora. Dodatkowo, wskutek oczywistej utraty zaufania, nie przewiduję ponownego powołania jej na to stanowisko w przyszłości. Natomiast próby wmawiania mi oczywistej nieprawdy, jakobym o tworzeniu wspomnianego przekształcenia szkoły w nowe stowarzyszenie wiedział i plany te akceptował, są już dla pani Ewy Krzykowskiej poniżające. To oznacza jednoznaczne porzucenie dialogu, do którego wraz z zarządem parafii i szkoły zapraszalismy w grudniu.

Znaki tego kryzysu pojawiały się już wcześniej. Dyrektor szkoły, Ewa Krzykowska, posiada oczywiście prawo powoływania i odwoływania nauczycieli, jednak sama też temu prawu podlega; w wypadku p. Mateusza Oracza zakwestionowałem jego zwolnienie z funkcji nauczyciela przez p. dyrektor ponieważ zauważyłem, że następuje to nie ze względu na jego naganne zachowanie, ale niewygodne pytania, które w dość bezpośredni sposób pani dyrektor postawił. Zainicjowałem rozmowy wyjaśniające, które nie potwierdziły konkretnych zarzutów wobec niego. Był to wstęp do planowanych dalszych rozmów, jednak zamiast woli dialogu, nastąpiła ze strony pani Ewy „ucieczka do przodu” w stronę stowarzyszenia „Polska Przystań”. Chciałbym zaznaczyć, że mam doświadczenie w nadawaniu szkole parafialnej formy stowarzyszenia zarejestrowanego prawnie i nie wykluczam sensu takich działań w przyszłości; muszą one jednak być dokonywane wspólnie po dobrym rozeznaniu, a nie nagle, przez grupę samozwańców, dla ich własnych celów.

Chciałbym niniejszym zaprosić wszystkich do tej rozmowy, by ocalić, a nie zniszczyć to, co przez lata udało się wypracować w naszej polskiej szkole.

ks. Bartłomiej Małys SChr

Klazienaveen, 21 grudnia 2025 r.

Do Rodziców dzieci uczęszczających do Polskiej Sobotniej Szkoły przy Rzymskokatolickiej (RK) Parafii Polskiej w diecezji Groningen–Leeuwarden

Szanowni Państwo,
W nawiązaniu do wiadomości przesłanej w dniu 19 grudnia 2025 r. przez panią Ewę Krzykowską informujemy, iż zawarte w niej treści są nieścisłe i reprezentują wyłącznie jej prywatne stanowisko.

Informujemy, że Parafialna Polska Sobotnia Szkoła w Groningen i Luttelgeest, w której ks. Bartłomiej Małys jest przewodniczącym Zarządu Szkoły, funkcjonuje i będzie nadal funkcjonować jako szkoła przyparafialna. W ramach działalności szkoły nadal będą odbywać się przygotowania do sakramentów świętych, katecheza, a także zajęcia zawierające elementy języka polskiego, historii, geografii oraz kultury polskiej.

Stowarzyszenie Centrum Kultury i Edukacji „Polonijna Przystań” jest odrębnym podmiotem, utworzonym przez panią Ewę Krzykowską bez porozumienia z Zarządem Parafii, przy której szkoła funkcjonuje od 10 lat, ani z ks. Bartłomiejem Małysem, który łączy funkcję przewodniczącego Zarządu Parafii oraz Zarządu Szkoły, zgodnie z obowiązującym statutem szkoły. Statut ten, datowany na 26 maja 2016 r., został zatwierdzony przez ówczesnego duszpasterza Polskiej Misji Katolickiej, ks. Józefa Okonka, oraz potwierdzony przez obecnego proboszcza Rzymskokatolickiej Parafii Polskiej w diecezji Groningen-Leeuwarden, ks. Bartłomieja Małysa.

Stowarzyszenie utworzone przez panią Ewę Krzykowską nie ma żadnego związku z Polską Sobotnią Szkołą działającą przy naszej Parafii. Stowarzyszenie pani Ewy Krzykowskiej jest podmiotem odrębnym od Parafii Polskiej i Parafia nie ponosi odpowiedzialności za jego działania.

Jako członkowie Zarządu Parafii jesteśmy odpowiedzialni za funkcjonowanie szkoły, w związku z czym już wcześniej skierowaliśmy zaproszenie do dialogu do pani Ewy Krzykowskiej i innych osób z kadry szkolnej. Dialog ten, z naszej strony, będzie kontynuowany. O wynikach rozmów będziemy Państwa informować. W tym celu, zapraszamy rodziców oraz wszystkie zainteresowane strony na zebranie, które odbędzie się 10 stycznia w szkole w Luttelgeest. Dokładna godzina spotkania zostanie podana w późniejszym terminie.

Ze strony RK Parafii Polskiej w diecezji Groningen–Leeuwarden i przyparafialnej Polskiej Sobotniej Szkoły, funkcjonującej w ramach Parafii i pod jej patronatem od niemal 10 lat, nic się nie zmienia. Państwa dzieci mogą nadal liczyć na optymalne warunki rozwoju duchowego, kulturowego i intelektualnego w ramach działalności Parafialnej Polskiej Sobotniej Szkoły.

W przypadku pytań prosimy o kontakt z Przewodniczącym Zarządu Szkoły, ks. Bartłomiejem Małysem, bądź przesłać je do sekretariatu parafii (formularz kontaktowy dostępny jest na stronie internetowej naszej parafii: https://parafiagroningen.nl/kontakt/).

Z wyrazami szacunku,
Ks. Bartłomiej Małys, Przewodniczący Zarządu Parafii oraz Przewodniczący Zarządu Parafialnej Polskiej Sobotniej Szkoły Groningen–Luttelgeest

Członkowie Zarządu Parafii:
Anna Brem, Zastępca przewodniczącego
Monika Trzpis-Bremer, Sekretarz
Joanna Prawda, Przedstawicielka parafian z Dronrijp
Patryk Bronikowski, Przedstawiciel parafian z Erica